Ngày 23/9, tại Hà Nội, Diễn đàn Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh với chủ đề “Đổi mới sáng tạo – Từ năng lực công nghệ đến giá trị thương hiệu và lợi thế cạnh tranh quốc gia” đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Các ý kiến tại diễn đàn thống nhất nhận định rằng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, thương hiệu không còn đơn thuần là công cụ nhận diện sản phẩm mà đã trở thành tài sản chiến lược, gắn chặt với năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng tạo ra giá trị bền vững.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng thương hiệu có thể được nhìn nhận ở nhiều cấp độ, từ sản phẩm, doanh nghiệp, tổ chức đến địa phương và quốc gia. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi của mọi thương hiệu vẫn là niềm tin.
Theo TS. Võ Trí Thành, niềm tin mang lại giá trị kinh tế cụ thể khi giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng định giá sản phẩm, thu hút nguồn vốn, công nghệ, nhân lực chất lượng cao cũng như giảm chi phí giao dịch trên thị trường. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy nhiều quyết sách chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thương hiệu cần được nhìn nhận như một công cụ tạo giá trị, thu hút nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
TS. Võ Trí Thành phát biểu khai mạc diễn đàn
Từ góc độ công nghệ và sở hữu trí tuệ, TS. Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh rằng đổi mới sáng tạo chính là nền tảng để tích lũy năng lực công nghệ. Khi năng lực công nghệ được chuyển hóa thành chất lượng ổn định, khác biệt và có thể kiểm chứng, giá trị thương hiệu sẽ được hình thành và củng cố.
Theo ông, một thương hiệu mạnh không chỉ giúp doanh nghiệp gia tăng biên lợi nhuận và quyền định giá mà còn tạo thêm nguồn lực để tái đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Ngược lại, những doanh nghiệp sở hữu công nghệ nhưng chưa xây dựng được thương hiệu có thể rơi vào tình trạng chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp trong chuỗi giá trị, phụ thuộc vào các đối tác lớn và khó giữ lại phần giá trị gia tăng cao.
Các chuyên gia tại diễn đàn cho rằng đây là bài toán đáng quan tâm đối với doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động xuất khẩu. Dù năng lực sản xuất đã có những bước tiến đáng kể, thể hiện qua quy mô xuất khẩu các mặt hàng điện tử, máy tính, điện thoại và linh kiện, song để nâng cao giá trị giữ lại trong nước, doanh nghiệp Việt cần tham gia sâu hơn vào các khâu thiết kế, nghiên cứu phát triển, sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu.
TS. Vũ Hương Giang, Khoa Du lịch, Trường Đại học Mở Hà Nội chia sẻ tại sự kiện
Dẫn chứng từ ngành cà phê và điện tử cho thấy phần giá trị lớn nhất trong chuỗi không nhất thiết nằm ở khâu sản xuất ban đầu mà thường thuộc về các công đoạn như thiết kế, công nghệ, thương hiệu, chế biến và phân phối. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc sản xuất sản phẩm mà phải hướng tới làm chủ các yếu tố quyết định giá trị của sản phẩm.
Để dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần tăng đầu tư cho R&D, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao và chủ động hơn trong quản trị tài sản trí tuệ.
Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và chuyển đổi số trong hoạt động xây dựng và quản trị thương hiệu. Công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa sản xuất mà còn hỗ trợ phân tích hành vi khách hàng, cá nhân hóa sản phẩm, nâng cao trải nghiệm người dùng và mở rộng thị trường với chi phí hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng việc tiếp cận công nghệ chưa đồng nghĩa với làm chủ công nghệ. Lợi thế cạnh tranh chỉ thực sự được tạo ra khi doanh nghiệp có khả năng hấp thụ, tích hợp và phát triển công nghệ thành năng lực nội tại, từ đó giảm dần sự phụ thuộc vào các đối tác và nền tảng bên ngoài.
Diễn đàn Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh với chủ đề “Đổi mới sáng tạo – Từ năng lực công nghệ đến giá trị thương hiệu và lợi thế cạnh tranh quốc gia”
Ở góc độ phát triển thương hiệu điểm đến, TS. Vũ Hương Giang, Khoa Du lịch, Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng bản sắc địa phương chỉ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành những trải nghiệm khác biệt và mang lại giá trị thực cho du khách. Theo đó, thương hiệu không nằm ở logo hay các chiến dịch truyền thông đơn lẻ mà được xây dựng từ chất lượng trải nghiệm và sự nhất quán trong từng điểm chạm với khách hàng.
Các chuyên gia nhận định, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam nâng cao được năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức mạnh thương hiệu, lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế sẽ được củng cố. Giá trị gia tăng nội địa được nâng lên, sản phẩm xuất khẩu có hàm lượng công nghệ cao hơn và doanh nghiệp có cơ hội tham gia vào những công đoạn tạo ra giá trị lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Diễn đàn cũng cho thấy một thông điệp xuyên suốt: muốn cạnh tranh bằng giá trị thay vì chi phí thấp, doanh nghiệp Việt cần đồng thời đầu tư cho công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu. Đây được xem là con đường quan trọng để doanh nghiệp chuyển từ vị thế gia công, cung ứng sang chủ động tạo lập, định giá và giữ lại phần giá trị cao hơn trong nền kinh tế toàn cầu.
