Không thiếu nhà xưởng, không thiếu đất đai, không thiếu thương hiệu nhưng hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang khát vốn. Nghịch lý đó được mổ xẻ thẳng thắn tại Hội thảo khoa học “Mã hóa tài sản thực (RWA) và phương án giải quyết bài toán vốn cho doanh nghiệp” tổ chức vào ngày 12/6 tại Thái Nguyên, và câu trả lời được nhiều chuyên gia đồng thuận: vấn đề không nằm ở tài sản, mà nằm ở cơ chế để biến tài sản thành vốn.
Có tài sản, vẫn không vay .
Hội thảo do Viện Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ cao trong Luật học Tài chính Ngân hàng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Liên hiệp Khoa học Công nghệ Tin học Ứng dụng (UIA), với sự tham gia của các cơ quan, tổ chức khoa học tỉnh Thái Nguyên, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên cùng đông đảo chuyên gia, nhà đầu tư và đại diện doanh nghiệp từ nhiều tỉnh thành.
Tiến sĩ Trần Đức Hạnh, Chủ tịch HHDNNVV tỉnh Thái Nguyên tham luận tại hội thảo
TS. Trần Đức Hạnh Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Hạnh Marphavet mở đầu phần tham luận bằng một bức tranh quen thuộc mà không ít người trong phòng hội thảo đã từng trải qua: doanh nghiệp có tài sản, có phương án sản xuất kinh doanh rõ ràng, nhưng khi bước vào cửa ngân hàng, tất cả gần như trở thành con số không vì thiếu tài sản bảo đảm đúng chuẩn, thiếu hồ sơ pháp lý được chuẩn hóa, thiếu dữ liệu tài chính minh bạch.
Tỉnh Thái Nguyên hiện có trên 14.000 doanh nghiệp đang hoạt động, phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo TS. Trần Đức Hạnh, đây là lực lượng đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế – xã hội địa phương, nhưng cũng là nhóm dễ tổn thương nhất mỗi khi thị trường biến động hoặc chính sách tín dụng thắt chặt.
“Rất nhiều doanh nghiệp có tài sản nhưng chưa thể biến tài sản đó thành nguồn lực tài chính phục vụ phát triển. Tài sản chưa được định giá đúng, chưa được số hóa, chưa được chuẩn hóa hồ sơ pháp lý và chưa được thị trường vốn nhìn nhận đầy đủ giá trị”, ông nói thẳng.
Vòng luẩn quẩn giữa vốn và chuyển đổi số
Bên cạnh bài toán vốn, TS. Trần Đức Hạnh còn chỉ ra một vòng luẩn quẩn đang siết chặt nhiều doanh nghiệp: muốn tồn tại và cạnh tranh thì phải chuyển đổi số, nhưng chuyển đổi số đòi hỏi đầu tư lớn về công nghệ, nhân sự và dữ liệu trong khi nguồn lực để đầu tư lại không có vì thiếu vốn. Cứ thế, doanh nghiệp biết mình đang tụt hậu nhưng không tìm được lối ra.
Trong kỷ nguyên kinh tế số, sức cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ được đo bằng sản phẩm hay giá bán, mà còn bằng tốc độ đổi mới, khả năng ứng dụng công nghệ và mức độ minh bạch trong quản trị. Doanh nghiệp nào chậm chuyển đổi, doanh nghiệp đó sẽ mất dần thị phần ngay cả trên sân nhà.
RWA – Lời giải mới cần hành lang pháp lý
Một trong những nội dung thu hút nhiều tranh luận nhất tại hội thảo là mô hình mã hóa tài sản thực Real World Asset Tokenization, viết tắt là RWA. Về bản chất, đây là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu hoặc quyền hưởng lợi từ các tài sản trong thế giới thực bất động sản, máy móc, thương hiệu, hàng tồn kho, thậm chí là dòng tiền tương lai thành tài sản số được ghi nhận trên nền tảng blockchain.
Khi đó, tài sản có thể được chia nhỏ, giao dịch và chuyển nhượng dễ dàng hơn, mở ra các kênh huy động vốn hoàn toàn mới ngoài con đường tín dụng truyền thống.
Các chuyên gia tham dự hội thảo nhận định rằng nếu được triển khai trong khuôn khổ pháp lý phù hợp, RWA có thể giúp doanh nghiệp nâng cao tính thanh khoản của tài sản và tiếp cận nhà đầu tư trong và ngoài nước một cách minh bạch, hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, TS. Trần Đức Hạnh cũng thẳng thắn lưu ý rằng bất kỳ mô hình huy động vốn mới nào cũng phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản số và blockchain vì vậy không phải là câu chuyện của tương lai xa, mà là yêu cầu cấp thiết ngay lúc này.
Năm nhóm giải pháp cần vào cuộc đồng bộ
Từ thực tiễn điều hành hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất, TS. Trần Đức Hạnh đề xuất năm nhóm giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Một là hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu tài chính, dữ liệu tài sản, dữ liệu dòng tiền và dữ liệu quản trị đây là nền tảng căn bản để doanh nghiệp được định giá đúng và tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư.
Hai là hỗ trợ định giá tài sản thực một cách độc lập, khách quan và có giá trị pháp lý. Ba là thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong quản trị nội bộ doanh nghiệp, không chỉ dừng lại ở bề mặt. Bốn là mở rộng các kênh kết nối vốn ngoài tín dụng ngân hàng truyền thống. Năm là tăng cường đào tạo đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp đủ năng lực thích ứng với môi trường kinh doanh số.
Quang cảnh của buổi Hội thảo khoa học.
Khép lại phần tham luận, TS. Trần Đức Hạnh nhấn mạnh một thông điệp giản dị nhưng đủ sức lay động: doanh nghiệp Việt Nam không thiếu khát vọng, không thiếu ý chí đổi mới và cũng không thiếu tài sản. Điều còn thiếu là những cơ chế đủ thực chất để các nguồn lực hiện có được khai thác đúng nghĩa để tài sản thực sự trở thành vốn, để tiềm năng thực sự trở thành động lực tăng trưởng và để doanh nghiệp Việt Nam có thể tự tin bước vào kỷ nguyên kinh tế số không phải với đôi bàn tay trắng, mà với đầy đủ nguồn lực xứng tầm.
Lê Thế
