Thay vì dừng lại ở vai trò hỗ trợ bằng ngân sách hay cơ chế, thành phố Hà Nội đang chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy kiến tạo thị trường. Trong bước đi mang tính đột phá này, chính quyền Thủ đô chấp nhận đóng vai trò là “khách hàng dẫn dắt”, mở ra lối thoát cho các bài toán thương mại hóa công nghệ nội địa và tạo động lực tăng trưởng mới.
Tại tọa đàm “Giải pháp tạo thị trường cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và thuê dịch vụ công nghệ tại Hà Nội” diễn ra chiều 30/6, các nhà quản lý, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp đã thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn, đồng thời hiến kế để hiện thực hóa tầm nhìn này.
Nghịch lý bấy lâu nay của thị trường khoa học công nghệ nước nhà là doanh nghiệp có giải pháp nhưng thiếu đất diễn, trong khi chính quyền có nhu cầu lớn nhưng lại khó tiếp cận công nghệ nội địa do các rào cản về cơ chế mua sắm công. Nhằm tháo gỡ nút thắt, các ý kiến tại tọa đàm thống nhất rằng đã đến lúc phải thay đổi căn bản tư duy từ “hỗ trợ” sang “kiến tạo” thị trường. Nhà nước không chỉ đứng ngoài trợ lực mà phải chủ động tạo lập sân chơi, ưu tiên ứng dụng các giải pháp công nghệ trong quản trị đô thị, chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công.
Quang cảnh tọa đàm “Giải pháp tạo thị trường cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và thuê dịch vụ công nghệ tại Hà Nội”.
Để hiện thực hóa cam kết “Thành phố là khách hàng đầu tiên”, Hà Nội định hướng xóa bỏ cách làm đầu tư dàn trải, chuyển hẳn sang cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và thuê dịch vụ công nghệ, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo chủ yếu. Đối với các sản phẩm công nghệ đã thử nghiệm thành công, thành phố sẽ ưu tiên mua sắm công, thậm chí áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy định để doanh nghiệp có nguồn lực tái đầu tư.
Thực tế, mô hình này đã bắt đầu đơm hoa kết trái. Thành phố đã phê duyệt và hỗ trợ hơn 30 tỷ đồng, tương đương một nửa kinh phí, cho dự án chế tạo xe thang phòng cháy, chữa cháy tầm vươn 32 mét và 56 mét của Công ty Hiệp Hòa. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chính quyền sẵn sàng chia sẻ rủi ro và tiếp sức cho các sản phẩm công nghệ thuần Việt giải quyết các vấn đề an sinh của Thủ đô.
Dư địa thị trường công tại Hà Nội trong thời gian tới được đánh giá là cực kỳ lớn. Điển hình là kế hoạch trang bị khoảng 240.000 camera giám sát tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm phục vụ quản lý đô thị và điều hành giao thông thông minh. Để tạo động lực cho các nhà phát triển trong nước, thành phố sẵn sàng hỗ trợ tới 50% kinh phí nghiên cứu cho các đơn vị làm chủ được công nghệ nội địa nhằm giải quyết bài toán thực tế này.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phát biểu tại tọa đàm.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mở, hành trình đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường vẫn đối mặt với nhiều rào cản nội tại. Nhiều doanh nghiệp khoa học công nghệ thẳng thắn bày tỏ sự e dè khi tham gia vào thị trường mua sắm công do lo ngại các thủ tục hành chính rườm rà, kéo dài. Điển hình như quy trình đăng ký giải pháp hữu ích hiện nay có thể mất tới hai năm, không chỉ làm giảm tính bảo mật, tăng nguy cơ lộ lọt thông tin mà còn khiến doanh nghiệp đánh mất “thời điểm vàng” để chiếm lĩnh thị trường. Ngoài ra, quy mô của cộng đồng doanh nghiệp khoa học công nghệ cả nước hiện còn rất khiêm tốn với khoảng 2.000 đơn vị, khiến năng lực cung ứng chưa thực sự dồi dào.
Để dòng vốn đầu tư công thực sự trở thành dòng mồi khơi thông thị trường, các chuyên gia khuyến nghị Hà Nội cần sớm công khai, minh bạch các danh mục đầu tư công, coi đây là các “đơn đặt hàng” rõ ràng để doanh nghiệp chủ động tiếp cận ngay từ khâu nghiên cứu. Song song đó, việc xây dựng một hệ thống kết nối cung – cầu công nghệ trên nền tảng số sẽ là lời giải bài toán đồng bộ hóa thông tin, giúp chính quyền dễ dàng “tìm đúng người” và doanh nghiệp “tìm đúng việc”.
Cơ chế “Thành phố là khách hàng đầu tiên” không chỉ là một giải pháp kinh tế đơn thuần, mà còn là lời khẳng định về vai trò kiến tạo của chính quyền Thủ đô. Khi cơ quan nhà nước tiên phong chấp nhận và sử dụng sản phẩm mới, khoa học công nghệ mới thực sự có cơ hội trở thành động lực nội sinh thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh và bền vững
Hoàng Tâm
