Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), ngày 22/7 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Tổ chức cộng đồng “Trái tim người lính” phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Dự án “Sáng kiến tìm kiếm Người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI) và Câu lạc bộ “Mãi mãi tuổi 20” tổ chức giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026”, ra mắt tự truyện Ký ức tháng Năm và trao tặng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ.
Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hưởng ứng Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, góp phần lan tỏa tinh thần “Đền ơn đáp nghĩa”, đồng thời khẳng định vai trò của công nghệ, dữ liệu và hợp tác quốc tế trong công tác khắc phục hậu quả chiến tranh.
Đại diện thân nhân các gia đình liệt sĩ tiếp nhận những di ảnh chân dung thuộc dự án “Mãi mãi tuổi 20” do nhóm họa sĩ trẻ của “Trái tim người lính” phục dựng
Trong nhiều năm qua, Dự án TTU-VWAI, với sự hỗ trợ của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ và Đại học Công nghệ Texas, đã trở thành cầu nối quan trọng trong việc nghiên cứu, khai thác và đối chiếu các nguồn tư liệu chiến tranh được lưu trữ tại Hoa Kỳ. Hàng triệu trang tài liệu, trong đó có hệ thống “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” (CDEC), đang được xử lý bằng các phương pháp nghiên cứu hiện đại, kết hợp công nghệ số và trí tuệ nhân tạo nhằm tìm kiếm manh mối phục vụ công tác xác minh danh tính liệt sĩ và tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Theo Ban tổ chức, trong 6 tháng đầu năm 2026, dự án đã lựa chọn, xử lý và phân tích hơn 200 hồ sơ CDEC tiêu biểu, qua đó phát hiện thông tin liên quan đến hơn 1.500 quân nhân Việt Nam được nhắc đến trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ. Những dữ liệu này đang tiếp tục được công bố để cộng đồng, các cựu chiến binh và thân nhân gia đình liệt sĩ cùng tham gia đối chiếu, xác minh.
Tự truyện “Ký ức tháng Năm” của thương binh Nguyễn Duy Hiền
Đặc biệt, ngày 16/4/2026, dự án đã hoàn thành và bàn giao cho Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bộ tài liệu nghiên cứu gồm hai tập với tổng dung lượng hơn 600 trang. Đây được xem là nguồn dữ liệu có giá trị, hỗ trợ các cơ quan chức năng trong quá trình tìm kiếm, xác minh thông tin liệt sĩ trên phạm vi cả nước.
Phát biểu tại sự kiện, Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, Chủ tịch Tổ chức “Trái tim người lính Việt Nam”, cho biết các hoạt động truyền thông của dự án đã góp phần kết nối thành công nhiều thân nhân liệt sĩ và cựu chiến binh với các nguồn tư liệu lưu trữ quý giá. Nguồn dữ liệu từ dự án cũng đang hỗ trợ quá trình tìm kiếm các hố chôn tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng và tiếp tục được hoàn thiện để phục vụ công tác tìm kiếm tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất cùng nhiều địa điểm khác.
Theo ông Đặng Vương Hưng, giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở việc xác định danh tính hay tìm thấy hài cốt liệt sĩ, mà còn góp phần trả lại tên tuổi cho những người đã hy sinh, giúp nhiều gia đình vơi bớt nỗi đau chờ đợi kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Lễ trao tặng Bảo tàng tỉnh Ninh Bình chân dung di ảnh màu 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ
Chia sẻ tại chương trình, GS.TS Steve Maxner, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Chiến tranh Việt Nam, Chủ nhiệm Dự án TTU-VWAI, nhấn mạnh dự án tập trung nghiên cứu, phân tích và chia sẻ các nguồn tư liệu lưu trữ nhằm hỗ trợ công tác tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh, phục vụ xác minh danh tính liệt sĩ, kết nối thân nhân và thúc đẩy các hoạt động hợp tác khoa học, nhân đạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
Ông cho rằng việc tổ chức các hoạt động như giới thiệu hồ sơ nghiên cứu, ra mắt sách hay trao tặng kỷ vật không chỉ giúp lan tỏa kết quả nghiên cứu tới cộng đồng mà còn tạo cơ hội để các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ gặp gỡ, trao đổi thông tin, góp phần bổ sung dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm.
Bên cạnh nội dung giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026”, chương trình còn mang đậm dấu ấn văn hóa và tri ân khi trao tặng 10 chân dung nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình. Những bức chân dung được nhóm họa sĩ trẻ của “Trái tim người lính” phục dựng bằng công nghệ mới, tái hiện hình ảnh các nữ liệt sĩ với màu sắc và thần thái chân thực hơn.
Thương binh Nguyễn Duy Hiền, tác giả cuốn sách tự truyện “Ký ức Tháng Năm” tặng sách cho Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và các đại biểu tham dự
Ban tổ chức cũng trao tặng nhiều bức ảnh liệt sĩ được phục dựng từ di ảnh cũ cho thân nhân các gia đình liệt sĩ, đồng thời tiếp nhận nhiều hiện vật, tư liệu do các cựu chiến binh trao tặng Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
Sự kiện không chỉ góp phần tôn vinh những giá trị lịch sử, tri ân các thế hệ đi trước mà còn cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác lưu trữ, bảo tồn và kết nối dữ liệu lịch sử. Đây cũng là minh chứng cho sức mạnh của sự chung tay giữa các tổ chức xã hội, cơ quan nghiên cứu và cộng đồng trong hành trình khắc phục hậu quả chiến tranh, gìn giữ ký ức dân tộc và lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững.
Bùi Xuân
