Trong xu thế phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức và công nghiệp văn hóa, câu chuyện bảo tồn di sản không còn dừng lại ở việc “gìn giữ” nguyên bản, mà là bài toán nâng tầm giá trị và thương mại hóa đương đại. Sự kiện bế mạc và trao giải Summer Camp “Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh” tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội mới đây đã mở ra một tư duy tiếp cận mới đầy táo bạo: Dùng lăng kính của người trẻ để định vị lại thương hiệu cho các làng nghề trăm tuổi.
Khi di sản được giải mã bằng “DNA thiết kế”
Hà Nội , mảnh đất ngàn năm văn hiến , sở hữu một hệ sinh thái làng nghề vô cùng phong phú. Thế nhưng, làm thế nào để những sản phẩm truyền thống vốn quen thuộc như gốm Kim Lan, thêu Quất Động, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh hay rối nước Đào Thục không bị “bỏ lại phía sau” trong kỷ nguyên số? Câu trả lời đã phần nào được định hình qua hành trình trải nghiệm thực tế của hơn 100 sinh viên liên ngành đến từ 11 trường đại học tại miền Bắc.
Không bó hẹp trong những bản vẽ lý thuyết tại xưởng thiết kế, các bạn trẻ đã trực tiếp “lội ruộng, bám xưởng”, đối thoại cùng các nghệ nhân để thấu cảm sâu sắc quy trình sản xuất và đời sống bản địa. Từ chất liệu thô mộc, sắc màu thời gian đến những kỹ thuật truyền đời, tất cả được bóc tách và phân tích tỉ mỉ dưới góc độ “DNA thiết kế”.
Nhóm sinh viên giành giải Nhất cuộc thi Summer Camp “Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh”. Ảnh: BTC
Chính từ việc thấu hiểu “mã gen” cốt lõi này, các nhóm tác giả đã khéo léo thổi vào đó hơi thở đương đại. Những phác thảo mới không làm mất đi bản sắc, mà trái lại, nâng tầm thẩm mỹ của di sản, giúp sản phẩm thủ công truyền thống dễ dàng bước vào không gian sống hiện đại của người tiêu dùng cao cấp.
Chiến lược toàn diện: Từ sản phẩm đến thương mại hóa toàn cầu
Điểm tạo nên sự khác biệt cốt lõi và tiệm cận với dòng chảy kinh tế thị trường của “Re:Craft 2026” chính là mô hình tiếp cận đa chiều thông qua 4 trụ cột chiến lược:
Re:Design (Thiết kế lại): Tái cấu trúc kiểu dáng, công năng để sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.
Nhóm sinh viên giành giải Nhì cuộc thi. Ảnh: BTC
Re:Brand (Định vị thương hiệu): Xây dựng câu chuyện thương hiệu bài bản, thổi hồn văn hóa vào từng nhãn mác, bao bì để gia tăng giá trị thặng dư.
Re:Create (Thương mại hóa): Đề xuất các phương án ứng dụng thực tế, kết nối sản phẩm với thị trường kinh doanh và chuỗi cung ứng.
Re:Connect (Truyền thông số): Sử dụng sức mạnh của công nghệ và các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa giá trị cốt lõi đến cộng đồng.
Giải Ba của cuộc thi Summer Camp “Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh”. Ảnh: BTC
Thực tế chứng minh, chỉ riêng tại hạng mục truyền thông số “Re:Connect”, những thước phim ngắn sáng tạo của người trẻ kể về đời sống làng nghề đã nhanh chóng tạo nên một “cơn sốt” trên không gian mạng, thu hút hơn 310.000 lượt xem và trên 10.000 lượt tương tác. Điều này khẳng định một chân lý: Khi câu chuyện thương hiệu được kể bằng ngôn ngữ của thế hệ số, sức lan tỏa của di sản là không giới hạn.
Không gian thiết kế sáng tạo của nhóm sinh viên trưng bày tại sự kiện. Ảnh: BTC
Nhìn nhận về tính thực tiễn của các đề án, bà Bùi Thị Thanh Hương – Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc, đại diện Hội đồng chuyên môn khẳng định, đây hoàn toàn không phải là những bài tập mô phỏng trên giảng đường. Mỗi ý tưởng, mỗi mô hình được trao giải đều mang hình hài của một dự án khởi nghiệp tiềm năng, có khả năng hoàn thiện cao để đưa vào sản xuất thực tế.
Nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Summer Camp năm nay được vận hành như một “xưởng sáng tạo mở” – nơi xóa nhòa khoảng cách giữa học thuật và thực tế, giữa thế hệ nghệ nhân gạo cội và những nhà thiết kế tương lai. Mô hình này không chỉ hiện thực hóa cam kết của Hà Nội khi gia nhập Mạng lưới Các thành phố sáng tạo của UNESCO, mà còn tạo ra chiếc cầu nối vững chắc giữa di sản văn hóa với nền công nghiệp sáng tạo.
Hành trình “Re:Craft 2026” khép lại bằng những giải thưởng xứng đáng được trao cho các nhóm sinh viên xuất sắc. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn cả là sau sân chơi này, các sản phẩm và đề án nổi bật sẽ tiếp tục được mài giũa để trình làng tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Đây chính là cơ hội vàng để các ý tưởng trẻ tiếp cận với các doanh nghiệp, các quỹ đầu tư lớn và các tổ chức văn hóa quốc tế.
Khi các nguồn lực kinh tế bắt tay cùng tư duy sáng tạo trên nền tảng di sản, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một cuộc “tái sinh” ngoạn mục của các làng nghề truyền thống, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng bền vững của kinh tế Thủ đô trong tương lai gần.
Hoàng Tâm
