Ngày 13/8, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản đã diễn ra tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc (Hà Nội). Với chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương: Từ nền tảng công nghệ chiến lược đến hợp tác thực chất doanh nghiệp, viện trường”, sự kiện mở ra không gian kết nối sâu rộng giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, startup, viện – trường và các tổ chức quốc tế hai nước.
Đây là cột mốc quan trọng thuộc Dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của NIC”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, với sự phối hợp triển khai của UNDP và NIC.
Sự hợp tác công nghệ giữa Việt Nam và Nhật Bản đang đứng trước một bước ngoặt mang tính chiến lược: chuyển từ mô hình trao đổi dựa trên thế mạnh bổ sung sang năng lực đồng sáng tạo (co-creation) nhằm kiến tạo những giá trị mới. Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản vừa diễn ra, những định hướng lớn cùng bài toán “hợp tác thực chất” đã được cụ thể hóa thông qua vai trò trung tâm của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.
Kết nối hệ sinh thái: Giải bài toán liên kết đa chiều
Tại diễn đàn, hai phiên tọa đàm chuyên sâu đã đi thẳng vào các bài toán cốt lõi của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST), từ hạ tầng, nhân lực đến chính sách. Các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp hai nước đã tập trung mổ xẻ kinh nghiệm của Nhật Bản trong việc xây dựng hệ sinh thái công nghệ có năng lực cạnh tranh toàn cầu , từ các nghiên cứu đột phá trong phòng thí nghiệm đến các mô hình startup vươn tầm quốc tế.
Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản: Bước chuyển từ “bổ sung thế mạnh” sang “đồng sáng tạo giá trị mới”.
Đặc biệt, định hướng phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc thành một mô hình hợp tác tiêu biểu đã nhận được sự quan tâm lớn. Sự ra đời của các nền tảng như Viet Nam – Japan Innovation Hub hay UAV Lab (Phòng thí nghiệm thiết bị bay không người lái) tại Hòa Lạc được đánh giá là bước đi cụ thể nhằm cụ thể hóa chiến lược hợp tác trong các ngành công nghệ mũi nhọn.
Thực tiễn cho thấy, một hệ sinh thái ĐMST không thể vận hành hiệu quả nếu chỉ dựa vào các mắt xích rời rạc:
Công nghệ đòi hỏi hạ tầng hiện đại để thử nghiệm và tối ưu hóa.
Nghiên cứu cần doanh nghiệp tham gia kiểm chứng nhu cầu thị trường.
Startup cần vốn dài hạn và thị trường rộng lớn để tăng trưởng.
Doanh nghiệp cần nguồn nhân lực chất lượng cao để hấp thụ, vận hành và cải tiến công nghệ.
Trong chuỗi liên kết này, vai trò của chính sách mang tính quyết định: tạo hành lang pháp lý để các dòng chảy về tri thức, vốn và nhân lực gặp nhau nhanh hơn, minh bạch hơn với chi phí thấp nhất.
Từ không gian kết nối đến những “đơn hàng công nghệ”
Đối với cộng đồng doanh nghiệp hai nước, giá trị lớn nhất từ làn sóng hợp tác mới không dừng lại ở việc chuyển giao các công nghệ đã hoàn chỉnh. Điều quan trọng hơn là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sớm vào chu trình Nghiên cứu & Phát triển (R&D) cùng xác định bài toán, đồng phát triển giải pháp và từng bước làm chủ công nghệ.
Ban Tổ chức công bố các định hướng hợp tác giữa Việt Nam – Nhật Bản nhằm phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Cách tiếp cận này giúp phía Việt Nam thoát khỏi tâm lý lệ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, đồng thời hỗ trợ các đối tác Nhật Bản tinh chỉnh sản phẩm, giải pháp sao cho thích ứng tốt nhất với thị trường bản địa và khu vực.
Để tinh thần “hợp tác thực chất” không dừng lại ở các cam kết trên giấy, các chuyên gia tại diễn đàn nhấn mạnh yêu cầu gắn mỗi sáng kiến với những đầu ra cụ thể:
Một bài toán sản xuất thực tế cần lời giải.
Một chương trình đào tạo nhân lực theo đặt hàng của doanh nghiệp.
Một phòng thí nghiệm dùng chung (shared lab) tối ưu hóa chi phí.
Một dự án thử nghiệm (pilot) có mốc thời gian rõ ràng.
Một sản phẩm công nghệ có lộ trình thương mại hóa khả thi.
Khi các chỉ số đo lường được xác lập ngay từ đầu, diễn đàn không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi ý tưởng, mà sẽ trở thành điểm khởi đầu cho các đơn hàng công nghệ và chuỗi giá trị mới.
Hòa Lạc tâm điểm của bước chuyển chiến lược
Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản đã gợi mở một bước chuyển có chiều sâu: nâng tầm quan hệ đối tác song phương dựa trên năng lực đồng kiến tạo giá trị.
Với vai trò là điểm hội tụ của hạ tầng kỹ thuật, đội ngũ chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ chế chính sách thử nghiệm, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đang được kỳ vọng sẽ trở thành “hạt nhân” — nơi các cam kết hợp tác Việt – Nhật được kiểm chứng bằng những công nghệ đột phá, những sản phẩm thương mại và những doanh nghiệp hiện hữu trên thị trường.
Hoàng Tâm
