Ngày 29/9, tại Hà Nội, Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) thông qua Sáng kiến SheTrades phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) và Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam tổ chức Hội thảo Khởi động Giai đoạn 2 dự án “Tiếp cận thị trường châu Âu thông qua thương mại điện tử”.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng với sự thay đổi nhanh của thương mại toàn cầu và quá trình chuyển đổi số.
Khi “cánh cửa số” rút ngắn khoảng cách thị trường
Phát biểu khai mạc hội thảo, đại diện Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, trong bối cảnh thương mại toàn cầu chuyển dịch mạnh dưới tác động của chuyển đổi số, “thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành một trong những kênh quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế với chi phí hợp lý và hiệu quả cao”.
Ông Đào Việt Anh – Trưởng phòng Quan hệ quốc tế, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương phát biểu khai mạc
Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ thương mại điện tử đang thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường. Nếu phương thức truyền thống thường đòi hỏi doanh nghiệp phải có mạng lưới đối tác, hoạt động xúc tiến và chi phí tiếp cận ban đầu tương đối lớn, môi trường số cho phép doanh nghiệp chủ động giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm khách hàng và kiểm nghiệm nhu cầu ở nhiều thị trường.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt những doanh nghiệp có nguồn lực hạn chế, đây có thể là một phương thức giảm bớt một phần rào cản gia nhập thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, “cánh cửa số” chỉ thực sự có giá trị khi doanh nghiệp đủ năng lực bước qua.
Từ hiện diện trực tuyến đến năng lực xuất khẩu thực chất
Giai đoạn 1 của dự án, triển khai trong năm 2024-2025, đã đào tạo hơn 200 doanh nghiệp về thương mại điện tử và xuất khẩu; 32 doanh nghiệp được hỗ trợ xây dựng gian hàng trên Alibaba.com. Một số doanh nghiệp bước đầu tiếp cận khách hàng quốc tế và nhận những đơn hàng xuất khẩu đầu tiên thông qua môi trường số.
Những kết quả này cho thấy một hướng đi đáng chú ý: thương mại điện tử có thể trở thành điểm khởi đầu để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận thị trường quốc tế mà không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc xây dựng một hệ thống phân phối ở nước ngoài.
Nhưng từ một gian hàng trực tuyến đến một đơn hàng ổn định là khoảng cách không nhỏ.
Doanh nghiệp muốn duy trì thị trường xuất khẩu phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề: chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực cung ứng, giá thành, logistics, thanh toán, chăm sóc khách hàng và khả năng đáp ứng các yêu cầu pháp lý của thị trường nhập khẩu.
Một điểm đáng chú ý trong Giai đoạn 2 là định hướng xây dựng Nhóm Thương mại điện tử Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ Việt Nam
Đối với châu Âu, yêu cầu về tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, chuyển đổi số nếu chỉ dừng ở việc mở gian hàng hoặc quảng bá sản phẩm sẽ khó tạo ra lợi thế dài hạn.
Đây cũng là lý do Giai đoạn 2 của dự án không chỉ tập trung vào sự hiện diện trên nền tảng thương mại điện tử mà hướng tới nâng cao năng lực vận hành, tiếp thị số, xây dựng thương hiệu quốc tế và tiếp cận thị trường châu Âu.
Doanh nghiệp nữ cần thêm “hệ sinh thái” để đi xa
Một điểm đáng chú ý trong Giai đoạn 2 là định hướng xây dựng Nhóm Thương mại điện tử Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ Việt Nam.
Với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, việc thiếu thông tin thị trường, kinh nghiệm xuất khẩu và mạng lưới đối tác thường là những rào cản đáng kể. Một mạng lưới kết nối có thể giúp doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm đối tác và tiếp cận nguồn lực hỗ trợ hiệu quả hơn.
Dự án cũng triển khai chương trình Đào tạo giảng viên nguồn (Training of Trainers – ToT), đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này cho thấy trọng tâm của chương trình đang chuyển từ hỗ trợ từng doanh nghiệp sang xây dựng năng lực cho cả hệ sinh thái. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với tính bền vững của dự án, bởi hiệu quả không chỉ được đo bằng số doanh nghiệp tham gia mà còn ở khả năng doanh nghiệp tiếp tục duy trì hoạt động sau thời gian được hỗ trợ.
Thị trường châu Âu: Cơ hội đi cùng yêu cầu cao
Châu Âu là thị trường có sức mua và dư địa cho nhiều nhóm hàng Việt Nam, nhưng cũng là thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng chuẩn.
Trong môi trường thương mại điện tử xuyên biên giới, một doanh nghiệp có thể tiếp cận người mua ở nhiều quốc gia trong thời gian ngắn. Song chính khả năng tiếp cận dễ dàng cũng đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh cao hơn.
Sản phẩm không chỉ phải “được nhìn thấy” mà còn phải tạo được niềm tin. Thông tin về nguồn gốc, tiêu chuẩn, chất lượng, năng lực cung ứng và trách nhiệm môi trường ngày càng trở thành một phần của giá trị sản phẩm.
Do đó, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp Việt Nam không đơn thuần là làm thương mại điện tử mà là dùng thương mại điện tử để nâng cấp năng lực xuất khẩu.
Đại diện Cục Xúc tiến thương mại cho rằng, với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo, thương mại điện tử không chỉ tạo thêm cơ hội thị trường mà còn là động lực đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Kỳ vọng từ Giai đoạn 2
Giai đoạn 2 của dự án được triển khai từ tháng 7/2026 đến tháng 6/2027, với sự hỗ trợ của Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan (RVO) thông qua Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam, cùng sự phối hợp của ITC SheTrades và Cục Xúc tiến thương mại.
Trong giai đoạn này, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ tối ưu hóa hoạt động trên nền tảng Alibaba.com thông qua cơ chế đồng tài trợ, đồng thời được tiếp cận các nội dung về thương mại điện tử quốc tế, tiếp thị số, xây dựng thương hiệu và con đường tiếp cận thị trường châu Âu.
Đại biểu chụp hình lưu niệm tại sự kiện
Điểm quan trọng hơn là chương trình hướng tới tạo dựng mạng lưới doanh nghiệp và đội ngũ hỗ trợ có khả năng tiếp tục lan tỏa kiến thức sau khi dự án kết thúc.
Trong dài hạn, hiệu quả của thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ không chỉ nằm ở số lượng gian hàng được mở hay số lượt tiếp cận khách hàng, mà ở khả năng hình thành những quan hệ thương mại thực chất, đơn hàng ổn định và năng lực xuất khẩu bền vững.
Từ những kết quả ban đầu của Giai đoạn 1, Giai đoạn 2 đang mở rộng cách tiếp cận: từ đưa doanh nghiệp lên môi trường số sang giúp doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh trong môi trường số. Đây có thể là bước chuyển quan trọng để thương mại điện tử trở thành một phần thực chất hơn trong chiến lược mở rộng thị trường châu Âu của doanh nghiệp Việt Nam.
